คนงานฟอร์ดและมาสด้าเล็งตั้งมูลนิธิ ลงมือพัฒนาที่ตั้งศูนย์อบรม

เมื่อวันที่ 22 มกราคม 2560 สหภาพแรงงานฟอร์ดและมาสด้า ประเทศไทยได้จัดการเสวนา “มูลนิธิ การจัดตั้งและการบริหาร แนวคิดและประสบการณ์” ที่ทำการที่สหภาพแรงงานฟอร์ดและมาสด้า ประเทศไทย บริษัทออโต้อัลลายแอนซ์(ประเทศไทย) จำกัด อีสเทิร์นซีบอร์ด ระยอง

นายวิชัย นราไพบูลย์ ผู้จัดการมูลนิธิพิพิธภัณฑ์แรงงานไทยกล่าวว่า การจัดตั้งมูลนิธินั้นเป็นเรื่องที่ทำตามกฎหมายที่มีการนิยามกำหนดไว้ตามวัตถุประสงค์เพื่อการดำเนินกิจกรรม โดยกฎหมายกำหนดว่าต้องมีผู้ก่อการไม่น้อยกว่า 3 คน ไปจดทะเบียน โดยอาจมีการกำหนดวัตถุประสงค์ เช่น เพื่อการศึกษา การสงเคราะห์ ศาสนา กีฬา มีทุนจดทะเบียนไม่ต่ำกว่า 2 แสนบาท และวัตถุประสงค์ที่แตกต่างกว่าที่รัฐกำหนดจะมีทุนจดทะเบียนไม่ต่ำกว่า 5 แสนบาทเอกสารจดทะเบียนต้องมีเตรียมความพร้อมคล้ายสหภาพแรงงาน แต่ว่าอาจต้องมีการแจ้งเรื่องบัญชีทรัพย์สินด้วย มูลนิธิเป็นองค์กรนิติบุคคลและเสียภาษี ตรวจสอบบัญชี การประชุมรายปี มูลนิธิที่คิดจะรับบริจาคและขอคืนภาษีได้ต้องดูและศึกษาดีๆเพราะมูลนิธิเหล่านั้นจะต้องเป็นองค์กรที่รับทุน หรือหาเงินในรูปแบบต่างๆไม่ได้จะใช้เพียงเงินหรือดอกผล ที่ไม่ได้มาจากการแสวงหากำไร

 นายวิชัยยังกล่าวอีกว่า มูลนิธิที่ทำงานด้านแรงงานเรียงตามลำดับการก่อตั้ง รายได้พร้อมวัตถุประสงค์การทำงาย ประกอบด้วย 1. มูลนิธิอารมณ์ พงศ์พงัน วัตถุประสงค์เพื่อการเผยแพร่ความรู้ ฝึกอบรม ช่วยเหลือด้านกฎหมาย และสวัสดิการเป็นต้น การจัดตั้งก็เพื่อรำลึกถึงผู้นำแรงงานปัญญาชนของคนงาน คือคุณอารมณ์ พงศ์พงัน ที่ถือว่า เป็นผู้นำแรงงาน ซึ่งเป็นปัญญาชนแรงงาน ทุนมูลนิธิอารมณ์มาจากไหนเดิมอาจเป็นการได้เงินจากทุนวิจัยงานวิชาการ การจัดการศึกษา และด้วยมีมูลนิธิใหม่เกิดขึ้นทุนก็ถูกแบ่งไปตามองค์กรต่างๆ ปัจจุบันต้องทอดผ้าป่าหาเงินมาบริหารจัดการ ส่วนสถานที่ตั้งปัจจุบันได้รับบริจาคหลังสหภาพแรงงานไทยเอโร่ยกเลิกกิจการ 

2. มูลนิธิไพศาล ธวัชชัยนันท์ ที่เกิดด้วยต้องการรำลึกถึงผู้นำแรงงานอย่างคุณไพศาลที่มีคุณูประการต่อแรงงานและสังคม เป็นมูลนิธิที่ตั้งขึ้นมาด้วยวัตถุประสงค์คล้ายกัน การจัดการศึกษาด้านสิทธิแรงงาน กิจกรรมด้านแรงงานต่างๆ ซึ่งมีรายได้ในการบริหารจัดการจากสหกรณ์สหภาพแรงงานการไฟฟ้านครหลวง ส่วนสถานที่ตั้งอยู่ในการไฟฟ้านครหลวงวัดเลียบ กรุงเทพฯ และปัจจุบันก็มีการหารายได้ด้วยวิธีการต่างๆ

3. มูลนิธิพิพิธภัณฑ์แรงงานไทย เกิดหลังจากที่มีการสร้างพิพิธภัณฑ์แรงงานไทย วัตถุประสงค์ เพื่อการทำงานทางจิตสำนึก และคุณค่าแรงงานให้สังคมรับรู้ถึงประวัติศาสตร์ชนชั้นล่างที่เป็นผู้สร้างบ้านสร้างเมืองเศรษฐกิจ และสังคม โดยมีการจัดแสดงประวัติศาสตร์ เป็นสถานที่ศึกษาค้นคว้าเรื่องแรงงาน เป็นต้น ทุนในการบริหารมาจากสำนึกทางชนชั้นโดยเริ่มแรกก็มาจากการสนับสนุนจากองค์กรแรงงานเยอรมัน ซึ่งเป็นมูลนิธิฟรีดริค เอแบร์ท และมีการรับบริจาคจากองค์กรแรงงาน และบุคคลที่สนใจ ต่อมาก็มีปัญหาเหมือนกับองค์กรมูลนิธิแรงงานอื่นๆคือ งบประมาณไม่พอก็มีการจัดทอดผ้าป่า แต่ก็ไม่ยั่งยืนตอนนี้ก็ใช้การพัฒนาสื่อ และรับผลิตสื่อให้กับองค์กรแรงงานทั้งวิดีทัศน์ประวัติศาสตร์องค์กร และจัดทำจดหมายข่าวสหภาพแรงงานแบบดิจิตอล เป็นการสื่อสารกับสมาชิกและภายนอกถึงการทำงานขององค์กร รวมถึงอบรมพัฒนาให้เป็นนักสื่อสาร และผลิตสื่อได้เอง แม้ว่าจะมีช่องทางสื่อโซเซียลมิเดีย แต่หากสื่อสารแบบไม่เท่าทันอาจสร้างโทษมากกว่าประโยชน์

4. มูลนิธินิคม จันทรวิทุร จัดตั้งขึ้นรำลึกถึงคุณูปราการด้านการทำงานของอาจารย์นิคมที่ทุ่มเทเพื่อชนชั้นล่างอย่างผู้ใช้แรงงาน วัตถุประสงค์การจัดการศึกษา งานวิชาการเช่นกันกับมูลนิธิแรงงานที่ตั้งขึ้นหลังเสียชีวิต แต่การบริหารจัดการและงบประมาณได้รับการสนับสนุนทุนจากภาครัฐบ้าง เพื่อการดำเนินการตามวัตถุประสงค์

5. มูลนิธิสหภาพแรงงานไทยเรยอน วัตถุประสงค์ จัดตั้งขึ้นเพื่อระลึกครบรอบ 25 ปีการก่อตั้งโดยสหภาพแรงงานไทยเรยอน เพื่อการช่วยเหลือสมาชิก อดีตสมาชิก เป็นต้น และก็มีทุนจากสหภาพแรงงาน และสหกรณ์ ต่อมา

6. มูลนิธิเพื่อการพัฒนาแรงงานและอาชีพ วัตถุประสงค์ และกิจกรรมทำงานเพื่อสิทธิแรงงาน งานวิชาการ ซึ่งทำงานด้านแรงงานนอกระบบ และมีการทำงานกับแรงงานข้ามชาติคนทำงานบ้าน โดยทุนมาจากองค์กรต่างประเทศ และสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.)

7. มูลนิธิแรงงานสมศักดิ์ โกศัยสุข ซึ่งตั้งขึ้นหลังจากที่ได้รับรางวัลตามที่มูลนิธิฟรีดริค เอแบร์ท จากประเทศเยอรมันนี้ มอบรางวัลนักสิทธิมนุษยชน พร้อมเงินรางวัล 10,000 ยูโร จึงถือเป็นเงินทุนในการก่อตั้งมูลนิธิและการบริหารจัดการตามวัตถุประสงค์ในการทำงานด้านการศึกษาของแรงงาน ด้านสิทธิ ด้านสิทธิทางการเมือง

8. มูลนิธิสมาพันธ์แรงงานรัฐวิสาหกิจสัมพันธ์ (สรส.) ซึ่งตั้งขึ้นมาเพื่อการทำงานด้านสิทธิแรงงาน โดยกำหนดว่าไม่ยุ่งเกี่ยวกับการเมือง และมีการระดมทุนในการทำงาน และรับทุนในการส่งเสริมองค์กรทำงานด้านสิทธิแรงงานข้ามชาติ การช่วยเหลือด้านสิทธิแรงงาน จัดการศึกษาอบรม เป็นต้น

“มุมมองในการทำงานของ 3 มูลนิธิที่ตนได้ทำงานและเป็นกรรมการเกี่ยวข้อง หนึ่งมูลนิธิอารมณ์ พงศ์พงัน คืองานวิชาการ งานวิจัยด้านแรงงาน และมีการจัดทำจดหมายข่าวแรงงาน คือจดหมายข่าวแรงงานปริทัศน์ เพื่อเผยแพร่งานต่างๆของมูลนิธิและงานกิจกรรมแรงงานด้วย รวมถึงการผลิตหนังสือต่างๆจากงานวิชาการเพื่อเผยแพร่ อุปสรรค์ที่มูลนิธิเจอคืองานวิจัยน้อยลง งานวิชาการที่เคยเข้ามาเพื่อเป็นรายได้น้อยลง การจัดการศึกษาให้ความรู้จากเดิมเป็นบทบาทของมูลนิธิก็น้อยลงในขบวนการแรงงาน และสังคมทำให้รายได้ลดน้อยจนต้องมีการจัดการทอดผ้าป่าหารายได้ในการบริหารจัดการ 

ส่วนมูลนิธิพิพิธภัณฑ์แรงงานไทย มีการจัดกิจกรรมใกล้ชิดกับทั้งสังคมเช่นนักท่องเที่ยว นักศึกษา และผู้ใช้แรงงาน ซึ่งงบประมาณก็มีปัญหาเพราะพิพิธภัณฑ์ต้องให้บริการ ผู้เข้าชม นักท่องเที่ยว นักศึกษาประชาชนทั่วไปและแรงงาน การผลิตสื่อเพื่อการสื่อสารเรื่องราวผู้ใช้แรงงานต่อสังคม การทำงานที่มีการเข้าไปยังองค์กรแรงงานด้วยความหลากหลายของกรรมการบริหารที่มาจากหลายองค์กร การบริจาคจากองค์กรแรงงาน และการทอดผ้าป่าก็ยังไม่เพียงพอจึงมีการเปิดโครงการรับผลิตสื่อให้กับองค์กรต่างๆ ซึ่งหากได้ประมาณ 100 แห่งจะสามารถอยู่ได้ ซึ่งตอนนี้ยังได้แค่ระดับสิบเท่านั้น และด้านมูลนิธิแรงงานสมศักดิ์ โกศัยสุข จุดเด่นการทำงานคือการศึกษาทางด้านการเมือง ให้ความรู้ด้านสิทธิแรงงาน ล่าสุดมีการรับบริจาคเพื่อการช่วยเหลือผู้ประสบภัย นี่คือมูลนิธิที่ตนได้ร่วมทำซึ่งถือว่ามีบทบาทที่ชัดเจนอยู่ ก็ต้องดูว่าหากตั้งมูลนิธิต้องทำอะไรบ้าง ข้อที่ควรคำนึงต่องานมูลนิธิด้านแรงงาน คือหนึ่งแหล่งเงินทุนที่มั่นคง สถานที่ที่ต้องมั่นคง ยั่งยืน ทำเลดี ความหลากหลายของกรรมการ การบริหารแบบมีส่วนร่วม เจ้าหน้าที่ต้องมีศักยภาพ มีกิจกรรมต่อเนื่อง เกิดประโยชน์ต่อแรงงาน และสังคม เป็นต้น” นายวิชัยกล่าว

นายสมศักดิ์ สุขยอด ประธานสหภาพแรงงานฟอร์ดและมาสด้าประเทศไทย มองว่า ขณะนี้สหภาพแรงงานมีแนวคิดอยากตั้งมูลนิธิเพื่อการทำงานในรูปแบบการพัฒนาแรงงานด้านอาชีพ หลังเกษียณอายุเนื่องจากมองเรื่องความไม่มั่นคงในการมีงานทำและอยากสร้างเสริมให้แรงงานมีคุณภาพชีวิตที่ดี ด้วยเกษตรกรรมก็เป็นพื้นฐานชีวิตของผู้ใช้แรงงานส่วนใหญ่ อยากให้รู้และเข้าใจวิถีชีวิตเกษตรกรรม แบบพึ่งตนเองได้ด้วยปลูกเพื่อกิน เพื่อใช้ก่อน และอยากที่จะจัดการศึกษาด้านสิทธิต่างๆของแรงงานด้วย มองว่า ทางสหภาพแรงงานได้มีการซื้อที่ดินราว 10 ไร่ เพื่อจัดสร้างสำนักงาน และศูนย์ฝึกอบรม พร้อมทั้งจะมีการตั้งสมาพันธ์แรงงานฟอร์ดและมาสด้าร่วมกันในองค์กรสหภาพแรงงานในกิจการสืบเนื่อง รวมถึงอยากที่จะจัดตั้งมูลนิธิขึ้นมาบริหารจัดการกิจกรรมต่างๆเพื่อสนองวัตถุประสงค์ด้านการศึกษาของแรงงาน ด้านต่างๆ

“แต่สิ่งที่ห่วงคือ ศูนย์อบรมเพื่อแรงงาน สำนักงานที่สหภาพแรงงานที่ได้มีการระดมทุนรับบริจาคเงินจากสมาชิกมาเพื่อซื้อที่ดินและก่อสร้างขึ้นมาและอยากให้เป็นของขบวนการแรงงาน โดยเริ่มจากการบริหารจัดการจากสหภาพแรงงานและเริ่มขยายออกไป นี่ยังเป็นแนวคิดซึ่งต้องคุยกันอีกทั้งเงินทุน การบริหารจัดการ รูปแบบการจัดการ ซึ่งสหภาพแรงงานได้ขอมติเพื่อรองรับการจัดตั้งองค์กรแล้ว รวมถึงอยากศึกษาการจัดตั้งมูลนิธิ แล้วการทำงานบริหารจัดการให้ถ่องแท้ก่อน ซึ่งตอนนี้ทางกรรมการบริหารสหภาพแรงงานได้ร่วมกันพัฒนาพื้นที่ที่ซื้อเพื่อเตรียมสร้างศูนย์อบรมตามเจตนารมณ์สมาชิกแล้ว” นายสมศักดิ์กล่าว

นักสื่อสารแรงงาน รายงาน