ชีวิตคนไร้บ้าน กับสังคมไทย

2015-07-03 14.13.14

โดย ดาวเรือง ชานก นักสื่อสารแรงงาน อ้อมน้อย-อ้อมใหญ่

ในสังคมไทยยังมีประชาชนอีกจำนวนมากที่ยังเข้าไม่ถึงบริการสาธารณะและสวัสดิการขั้นพื้นฐานของรัฐ เช่นเดียวกับกลุ่มคนไร้บ้านที่ต้องออกมาต่อสู้ใช้ชีวิตอยู่นอกบ้าน สวนสาธารณะที่ใช้เป็นที่พักเพื่อพักผ่อนนอนหลับ มีท้องฟ้าเป็นหลังคาบ้านให้พวกเขาได้พักอาศัย บัดนี้สวนสาธารณะที่เคยใช้เป็นที่พักอาศัยของพวกเขาก็อาศัยนอนหลับพักผ่อนไม่ได้อีกต่อไป โดยรัฐอ้างว่า จัดระเบียบสังคมเพื่อให้บ้านเมืองน่าอยู่ และถูกกวาดล้างจับไปขึ้นทะเบียนทำประวัติและเอาไปไว้ในสถานที่รัฐจัดให้โดยไม่ถามพวกเขาสักคำว่าต้องการไปอยู่หรือไม่

2015-07-03 14.14.48

จากการพูดคุยกับกลุ่มคนไร้บ้านทำให้ทราบว่าการที่ออกมาใช้ชีวิตอยู่นอกบ้านเพราะเขาไม่ต้องการเป็นภาระของครอบครัว บางกลุ่มมีปัญหาและมีโรคประจำตัวทำให้อยู่กับครอบครัวไม่ได้ บางคนออกจากบ้านมาโดนขโมยกระเป๋า พอเป็นเวลานานหลายปีทำให้ขาดสิทธิทางทะเบียนราษฎร์ และสิ่งที่สำคัญคือพวกเขาต้องการอิสระ ไม่ได้ต้องการความช่วยเหลือ เขาขอเพียงอย่างเดียวอย่ามาจับเท่านั้นเอง

อาชีพที่กลุ่มคนไร้บ้านทำก็จะมีหลากหลายอาชีพ เช่น เก็บของเก่าขาย ขายของมือสอง รับจ้างโบกธงเปิดตัวธุรกิจหรือหมู่บ้านจัดสรร ล้างจาน ทุบตึก แจกหนังสือ ใบปลิวสินค้าห้างต่างๆ และรับจ้างติดคุก แต่มีอีกหนึ่งอาชีพที่พวกเขายอมทำเพื่อแลกเงินมาเพื่อยังชีพให้มีชีวิตอยู่รอดได้ คือการรับจ้างกินยาโรคเอดส์ และยาตัวอื่นๆเพื่อต้านไวรัสเอดส์ ได้ค่าจ้างครั้งละ 120 บาท จ่ายค่าตรวจเลือดให้ หากเจ็บป่วยรักษาฟรี แต่ถ้าเสียชีวิตเพราะรับจ้างกินยาจะไม่รับผิดชอบใดๆ นี่เป็นอีกมุมที่คนในสังคมไม่เคยรับรู้มาก่อน แต่งานที่ทำไม่ได้มีให้ทำทุกวันเมื่อมีรายได้ก็ต้องประหยัดเพื่อเก็บเงินไว้กินในวันที่ไม่มี ส่วนคนแก่และคนที่เป็นโรคก็จะไปรับจ้างหากินไม่ได้ ต้องไปหากินตามวัดที่เขาเลี้ยงทาน หรือทีมีการแจกทาน โดยนั่งรถเมล์ฟรีไป บางครั้งมีผู้ใจบุญมาแจกทานเขาก็จะให้เงินด้วย

2015-07-03 14.18.23

ทำไมกลุ่มคนไร้บ้านถึงยอมให้คนภายนอกมองว่า พวกตนเป็นคนน่ารังเกียจเสื้อผ้าไม่สะอาดเนื้อตัวมอมแมม เพราะหากเขาจะอาบน้ำก็ต้องเสียเงินค่าอาบน้ำครั้งละ 20 บาท เพราะไม่มีห้องน้ำสาธารณะที่รัฐจัดไว้ให้บริการแก่ประชาชน มีแต่ต้องเสียเงินเมื่อเข้าไปใช้บริการ จึงทำให้กลุ่มคนไร้บ้านต้องเก็บเงินที่มีเพียงน้อยนิดไว้กินในวันต่อไป ยอมให้สังคมมองว่าพวกตนเป็นพวกขี้เกียจไม่รู้จักทำกิน ซึ่งจะมีสักกี่คนที่เข้าใจว่าทำไมกลุ่มคนไร้บ้านถึงต้องเลือกงาน เขาไม่ได้เลือกงานแต่เลือกคนที่จะไปทำงานด้วยหากจะไปทำงานกับใครพวกเขาต้องมั่นใจว่าจะไม่โดนโกงค่าจ้างและรู้จักกับนายหน้าที่จะพาไปทำงาน เพราะที่ผ่านมาพวกเขาทำงานฟรีมาเยอะจึงทำให้กลัวในการที่จะไปทำงานกับคนที่ไม่รู้จัก ด้วยเหตุนี้ทำให้กลุ่มคนไร้บ้านต้องไปนอนตามสวนสาธารณะ หรือสถานีขนส่งหมอชิต สถานีรถไฟหัวลำโพง แทนห้องเช่าที่พวกเขาคงไม่มีเงินจะไปเช่านอนได้

คงไม่มีใครที่อยากจะใช้สายลมเป็นมุ้งและท้องฟ้าเป็นหลังคาบ้าน หากพวกเขาเลือกได้ก็คงต้องการมีชีวิตที่สุขสบายเฉกเช่นคนทั่วไป