ข้อสังเกตคำสั่งหัวหน้าคสช.ที่ 40/2558 เรื่องการได้มาซึ่งบอร์ดประกันสังคม เป็นการชั่วคราว

20141030_102022

ข้อสังเกตคำสั่งหัวหน้าคสช.ที่ 40/2558
เรื่องการได้มาซึ่งคณะกรรมการประกันสังคมที่ปรึกษาคณะกรรมการประกันสังคม คณะกรรมการการแพทย์ และคณะกรรมการกองทุนเงินทดแทนเป็นการชั่วคราว

โดย บัณฑิตย์ ธนชัยเศรษฐวุฒิ มูลนิธิอารมณ์ พงศ์พงัน

(1) ออกคำสั่ง ณ วันพฤหัสบดีที่ 5 พฤศจิกายน และลงพิมพ์ในประกาศราชกิจจานุเบกษาวันอาทิตย์ที่ 8 พฤศจิกายน 2558 และมีผลบังคับใช้ทันทีตั้งแต่วันที่ 8 พฤศจิกายนเป็นต้นไป ถือเป็นการใช้อำนาจเบ็ดเสร็จออกกฎหมู่ และบังคับใช้อย่างเร่งด่วนรวดเร็วอย่างยิ่ง

(2) ยุติการดำเนินการเพื่อให้ได้มาซึ่งคณะกรรมการประกันสังคม และคณะกรรมการการแพทย์ ตามพ.ร.บ.ประกันสังคม (ฉบับที่ 4) พ.ศ.2558 ซึ่งคณะอนุกรรมการกลั่นกรองร่างกฎหมายลำดับรองที่ออกตามร่างพระราชบัญญัติประกันสังคม (ฉบับที่ 4) พ.ศ.2558 ได้พิจารณาเตรียมการและเสนอต่อคณะกรรมการประกันสังคม และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงานพิจารณา

ผลกระทบ คือ เป็นการยุติหรือประวิงเวลาดำเนินการให้ผู้ประกันตนและนายจ้างมีส่วนร่วมเลือกตั้งกรรมการประกันสังคมโดยตรงในอนาคต ตามที่คณะอนุกรรมการกลั่นกรองร่างกฎหมายลำดับรองได้พิจารณาเบื้องต้นแล้ว

(3) คณะกรรมการประกันสังคมและที่ปรึกษา, คณะกรรมการการแพทย์ และคณะกรรมการกองทุนเงินทดแทนตามคำสั่งหัวหน้าคสช.ที่ 40/2558 ไม่มีองค์ประกอบผู้แทนฝ่ายนายจ้างและฝ่ายผู้ประกันตนชัดเจน โดยมีวาระดำรงตำแหน่ง 2 ปี นับตั้งแต่วันที่คำสั่งมีผลใช้บังคับ (คือ 8 พฤศจิกายน 2558 ถึง 7 พฤศจิกายน 2560) ซึ่งจะครบวาระดำรงตำแหน่งในช่วงที่ได้คณะรัฐมนตรีชุดใหม่ถ้ามีการเลือกตั้งในช่วงกลางปี 2560

(4) คณะกรรมการทั้ง 3 ชุดดังกล่าว เมื่อดำรงตำแหน่งครบตามกำหนดแล้ว มีอำนาจดำเนินการสรรหาบุคคล เพื่อแต่งตั้งเป็นกรรมการหรือที่ปรึกษาตามเกณฑ์และวิธีการตามกฎหมายประกันสังคม และกฎหมายเงินทดแทนแล้วแต่กรณี โดยต้องปฏิบัติหน้าที่ต่อไปจนกว่าคณะกรรมการชุดใหม่ได้รับแต่งตั้งเข้ารับหน้าที่ รวมทั้งมีอำนาจแต่งตั้งคณะอนุกรรมการ เพื่อปฏิบัติการอย่างใดอย่างหนึ่งตามที่คณะกรรมการมอบหมาย

(5) คณะกรรมการทั้ง 3 ชุดดังกล่าว มีความมั่นคงในการดำรงตำแหน่งสูง โดยองค์กรแรงงานองค์กรนายจ้างหรือหน่วยงานที่สังกัดและรัฐมนตรีกระทรวงแรงงานไม่มีอำนาจให้ออกจากตำแหน่งได้ เพราะคำสั่งแต่งตั้งระบุรายชื่อบุคคลชัดเจน และพ้นจากตำแหน่งได้ 3 กรณีคือ 1.ตาย 2.ลาออก และ3.หัวหน้าคสช.ให้ออก

DSC05032

(6) เหตุผลหลักการออกคำสั่งหัวหน้าคสช.ฉบับที่ 40/2558 คือ

“ในปัจจุบันได้ปรากฏข้อเท็จจริงถึงสภาพปัญหาและข้อขัดข้องในการดำเนินการของระบบประกันสังคมและสำนักงานประกันสังคม ทำให้มีผลกระทบต่อสิทธิประโยชน์ของนายจ้าง ลูกจ้าง และผู้ประกันตน อันส่งผลไปถึงความเสียหายต่อรัฐด้วย กรณีจึงมีความจำเป็นเร่งด่วนที่จะต้องมีการปฏิรูประบบของงานประกันสังคม งานเงินทดแทน และสำนักงานประกันสังคมเพื่อให้มีการดำ เนินงานที่โปร่งใส มีธรรมาภิบาล และเกิดประโยชน์สูงสุดแก่นายจ้าง ลูกจ้างและผู้ประกันตน” และ “เพื่อให้การปฏิรูประบบประกันสังคมเป็นไปอย่างโปร่งใสและมีประสิทธิภาพ เพื่อประโยชน์ในการปฏิรูปราชการแผ่นดิน”

ปัญหา คือภายใต้โครงสร้างราชการที่สำนักงานประกันสังคมยังเป็นหน่วยงานระดับ “กรม” สังกัดกระทรวงแรงงานและอำนาจหน้าที่ของคณะกรรมการตามกฎหมายประกันสังคมยังเหมือนเดิมทุกประการ

คณะกรรมการชุดใหม่ที่ได้รับแต่งตั้งอย่างเร่งด่วนเช่นนี้ จะมีความสามารถปฏิรูประบบประกันสังคมให้เป็นไปอย่างโปร่งใสมีธรรมาภิบาลและมีประสิทธิภาพเกิดประโยชน์แก่ทุกฝ่ายได้แท้จริงหรือไม่เพียงใด? เพราะที่มาของกรรมการ และอำนาจหน้าที่ของกรรมการชุดใหม่ตามคำสั่งหัวหน้าคสช.ก็มาโดยวิธีที่ไม่ชอบธรรมไม่โปร่งใส? ย่อมเผชิญปัญหาความนำเชื่อถือความยอมรับ ความร่วมมือของหลายฝ่ายที่เกี่ยวข้องต่อการขับเคลื่อนปฏิรูประบบประกันสังคมในอนาคต?