แรงงานกลุ่มสระบุรี หอการค้าภาคประชาชน ร่วมเล่าประวัติศาสตร์เสนอการพัฒนาเมืองที่ยั่งยืน

 

กลุ่มสหภาพแรงงานสระบุรี มอง“ย้อนรอยประวัติศาสตร์การก่อเกิดกลุ่มผู้ใช้แรงงานสระบุรี” ยกระดับจับมือภาคประชาชน -หอการค้า เสนอพัฒนาเมืองที่ยั่งยืน เริ่มจากการวางผังเมืองเสนอสระบุรีน่าอยู่ น่าเที่ยว เน้นอุตสาหกรรมเกษตรปลอดภัย เป็นแหล่งท่องเที่ยวด้านสุขภาพ

โครงการสืบสานประวัติศาสตร์แรงงานกลุ่มผู้ใช้แรงงานสระบุรีและใกล้เคียง “ย้อนรอยประวัติศาสตร์การก่อเกิดกลุ่มผู้ใช้แรงงานสระบุรี” วันที่ 21 ตุลาคม  2560 โดยมูลนิธิพิพิธภัณฑ์แรงงานไทย ร่วมกับกลุ่มผู้ใช้แรงงานสระบุรีและใกล้เคียง และวิทยาลัยเทคนิคสระบุรี สนับสนุนโดย สถาบันทิศทางไท ที่ห้องประชุมรวมใจชาวสระบุรี วิทยาลัยเทคนิคสระบุรี ซึ่งกล่าวรายงานโดยนางสาวสวรรยา ผดาวัลย์ และนายถนัสถา ธรรมาวงศ์ รองเลขาธิการมูลนิธิพิพิธภัณฑ์แรงงานไทย และกล่าวเปิดงานโดย นางสาวธนพร วิจันทร์ ประธานกลุ่มผู้ใช้แรงงานสระบุรและใกล้เคียง จากนั้นได้มีการฉายวีดิทัศน์ “หยาดเหงื่อแรงงาน ประวัติศาสตร์แห่งการสรรค์สร้าง” พร้อมทั้งบรรเลงดนตรีแรงงานโดย วงดนตรีภราดร เพื่อเล่าประวัติศาสตร์แรงงานผ่านบทเพลงที่นำเสนอ

จากนั้นเสวนา เรื่องย้อนรอยประวัติศาสตร์การก่อเกิดกลุ่มผู้ใช้แรงงานสระบุรีและใกล้เคียง

นายพรมมา ภูมิพันธ์ อดีตผู้ก่อตั้งกลุ่มผู้ใช้แรงงานสระบุรีและใกล้เคียง กล่าวว่า  ขบวนการแรงงานทุกภาคส่วนต้องมีการรวมตัวกัน โดยเริ่มรวมตัวด้วยอณาเขตสระบุรี แต่ก็มีการห่างหายไประยะหนึ่ง ปี2542 ก็มีการรวมตัวเป็นกลุ่มผู้ใช้แรงงานสระบุรีและใกล้เคียงทำไมต้องมีคำว่าใกล้เคียง เพราะว่าที่อื่นๆที่ไม่มีสหภาพแรงงานจะได้มีส่วนนี้ในการเข้าไปดูแลด้วย ระบบสหภาพแรงงานทำไมต้องมี เพราะว่า ระบบอุตสาหกรรม มีสองส่วนคือทุนกับกรรมกร หรือผู้ใช้แรงงาน ซึ่งทุกคนคือผู้ใช้แรงงาน ผู้ที่ทำงานทุกคนคือแรงงานไม่ว่าจะเป็นลูกจ้างที่รับเงินเดือน หรือว่า ทำงานอิสระ วันนี้กลุ่มได้เข้ามาทำงานร่วมกับสถานการศึกษา ได้มาพูดคุยกับนักศึกษา เป็นเรื่องการทำความเข้าใจ และการที่เด็กๆน้องๆที่จบการศึกษาออกไปก็จะต้องเข้าสู่รั้วโรงงาน ขอให้เข้าใจด้วยว่า ค่าจ้าง สวัสดิการที่ได้มานั้นไม่ใช่การให้มาจากนายจ้างแต่เป็นการเรียกร้องจากองค์กรแรงงาน หรือกลุ่มสหภาพแรงงาน วาทะกรรมต่างๆที่นายจ้างใช้ หรือสังคมบอกเราคือ คำว่ามีงานให้ทำก้บุญแล้ว เพราะเขาเป็นผู้ลงทุน แต่เราก็ลงทุนเช่นกัน เป็นการลงทุนด้วยแรง

ช่วงปี 2541 มีปัญหาเกิดขึ้นภายในกลุ่มสหภาพแรงงานในพื้นที่หลายแห่ง จึงได้มีการทำงานร่วมกันเพื่อรวมกลุ่ม เพื่อต่อสู้กัน มีการเดินขบวนไปที่กระทรวงแรงงาน กรุงเทพฯ เพื่อให้มีการแก้ไขปัญหาแรงงาน การรวมกลุ่มก็ต้องมีการจัดการศึกษา และส่งตัวแทนเข้าไปเรียนรู้ร่วมกับสหภาพแรงงานกลุ่มต่างๆในส่วนกลางด้วย ประเด็นที่มีการขับเคลื่อนในเชิงนโยบายเรื่องต่างๆไม่ว่าจะกฎหมายแรงงานคุ้มครองแรงงาน กฎหมายประกันสังคม การแก้ปัญหาด้านแรงงาน และสวัสดิการ ซึ่งตรงนี้ต้องมีการเข้าไปร่วมกันขับเคลื่อน

คิดว่า เมื่อมีการรวมกลุ่มกันรวมตัวกันมายาวนาน ไม่อยากเห็นการเรียกร้องเพียงในรั่วโรงงานเท่านั้น การทำงานร่วมกันในการดูแลเมืองมีความสำคัญมาก และการทำงานดูแลสิทธิแรงงานต่างๆ ทั้งแรงงานข้ามชาติและแรงงานนอกระบบ ซึ่งการเข้ามาของแรงงานข้ามชาติส่งผลกระทบกับอำนาจการต่อรองของสหภาพแรงงาน ซึ่งเขาก็ไม่ได้รับการดูแลด้านสิทธิ ซึ่งเราก็ต้องดูแลให้เขาได้รับสิทธิในฐานะแรงงานเหมือนกัน เพื่อเป็นฐานในการต่อสู้ร่วม อีกประเด็นที่อยากเห็นคือการนำเรื่องสิทธิแรงงานเข้าสู่หลักสูตรการศึกษา ในกระทรวงศึกษาธิการ เพื่อให้นิสิต นักศึกษาเข้าใจเรื่องสิทธิ กฎหมายแรงงาน เพราะในที่สุดต้องเข้าสู่ตลาดแรงงาน การเรียนรู้สิทธิจะทำให้ไม่ถูกเอาเปรียบ

นางสาวธนัญภรณ์ สมบรม เลขานุการสหภาพแรงงานรอยัลปอร์ซเลน กล่าวว่า ก่อนปี 2538 ได้เข้าทำงานในโรงงานรอยัลปอร์ซเลน ซึ่งตอนนั้นยังไม่มีกฎหมายคุ้มครองแรงงาน การทำงานค่าจ้างวันละ 67 บาท และมีการเปลี่ยนแปลงสภาพการจ้างงาน จากที่ทำงาน 8 ชั่วโมง เป็น วันละ 9 ชั่วโมง และหยุด 1 วัน แต่ว่าการทำงาน 9 ชั่วโมงทำให้การทำงานไม่มีเวลาพักผ่อน หรือว่ากระทบต่อการดำเนินชีวิตครอบครัว ซึ่งได้ไปปรึกษากับสหภาพแรงงานฟูรูกาวา เพื่อที่จะกลับไปทำงาน 8 ชั่วโมงต่อวัน ซึ่งทางสหภาพแรงงานให้คำปรึกษาว่าต้องมีสหภาพแรงงาน ตอนนั้นก็ไม่เข้าใจ เพราะเห็นการชุมนุมของสหภาพแรงงาน และรู้สึกว่าไม่ขอบ แต่พอได้ทำความเข้าใจกับบทบาทการทำงานของสหภาพแรงงน ที่ดูแลเรื่องสวัสดิการจึงได้มีการล่าลายมือชื่อ เพื่อขอให้มีการจัดสวัสดิการให้กับผู้ใช้แรงงานในบริษัท เพื่อขอให้ทำงาน 8 ชั่วโมง และมีวันหยุด 2 วัน รวมถึงสวัสดิการอื่นฯ ต่อมาเกิดข้อพิพาทแรงงาน จนนัดหยุดงานที่สามแยกปากหมา มีการปิดถนน เผาโลงศพ เพื่อให้นายจ้างยินยอมที่จะตกลง ต่อมาหน่วยงานรัฐได้เข้ามาไกล่เกลี่ย ตัวแทน 3 โรงงานมาเจรจาที่ศาลากลางจังหวัดสระบุรี ซึ่งมีเจ้าหน้าที่ตำรวจมาดูแลสถนการณ์ซึ่งมามากกว่าผู้ใช้แรงงาน 3 บริษัท เมื่อเจรจาไม่ได้ผลก็ได้เดินเท้าเข้าไปสู่กระทรวงแรงงาน กรุงเทพ เพื่อให้ทางส่วนกลางมาแก้ไขปัญหา ซึ่งตอนนั้นมีการยุบสภาผู้แทนราษฎรพอดี จึงไม่สามารถแกปัญหาได้ จึงมีการใช้วิถีทางทางการเมืองเข้ามาแก้ปัญหา และเมื่อจบเหตุการณ์มีข้อตกลงกันระหว่างนายจ้างและลูกจ้าง และมีการกำหนดเรื่องโบนัสเป็นครั้งแรก

คิดว่า เราไม่สามารถละทิ้งการรวมตัวได้ สิ่งหนึ่งในสังคมที่ละเลยคือการเสียสละ และการแบ่งปันเมื่อเรามีการรวมตัวกินดีอยู่ดี ก็ต้องออกไปรวมตัวต่อสู้เชิงนโยบายด้วยเพราะรัฐและนายทุนเขาคือส่วนหนึ่งส่วนเดียวกัน การรวมตัวของเราการเสียสละทำให้เราภูมิใจ

นายบุญสม ทาวิจิตร ประธานสหภาพแรงงานกะรัตสุขภัณฑ์ กล่าวว่า ประวัติศาสตร์นั้นมีหลายด้าน ซึ่งการศึกษาของนักศึกษาด้านเทคนิคก็จะมีความเชี่ยวชาญด้านต่างๆ แต่ว่าก็ต้องมีความเชี่ยวชาญในด้านสิทธิแรงงาน เพื่อการเตรียมความพร้อมในการเข้าสู่รั้วแรงงาน เป็นการศึกษาให้เกิดการเรียนรู้ด้านกฎหมายแรงงาน ซึ่งเป็นประโยชน์ต่อแรงงานในฐานะผู้ที่ต้องขายแรงงานเพื่อให้ได้ซึ่งค่าจ้าง สวัสดิการที่เป็นธรรมการที่จะได้มา เห็นแล้วว่า มีเรื่องสิทธิในการรวมตัวตามกฎหมายแรงงานสัมพันธ์ ซึ่งในวิทยาลัย ไม่มีการสอนเรื่องเล่านี้

คิดว่าเมื่อจบการเรียนจะไดค่าจ้างเท่าไร ซึ่งเป็นความเชี่ยวชาญเฉพาะด้าน ความสามารถอาจได้ค่าจ้าง 20,000 บาทต่อเดือนแต่นายจ้างอาจให้เพียงค่าจ้างขึ้นต่ำ หรือสูงกว่าเล็กน้อย ทำอย่างไรให้นายจ้างยอมจ่ายค่าจ้างให้ตามความต้องการของเรา คือต้องมีการต่อรอง แต่หากเพียงคนเดียวคงต่อรองไม่ได้  หากต้องการได้รับค่าจ้าง สวัสดิการก็ต้องมีการรวมตัวกันเพื่อสร้างอำนาจการต่อรอง มีระบบตัวแทนในการที่จะเข้าไปต่อรอง ซึ่งเป็นไปตามกฎหมายแรงงาน มีการรวมกลุ่มผู้ใช้แรงงานมีทั้งหมด 13 สหภาพแรงงาน และมีการทำงานร่วมกับภาคีต่างๆ ทั้งแรงงานนอกระบบ แรงงานข้ามชาติ ภาคีสิ่งแวดล้อม เข้าไปทำงานในฐานะตัวแทนไตรภาคี เป็นอนุกรรมการค่าจ้างขั้นต่ำ  อยากให้ทราบว่า พ่อ แม่ ที่ทำงานในโรงงานนั้นลำบากมาก เขาอาจต้องทำงานล่วงเวลา ทำงานเข้ากะทำให้ไม่ได้พบปะกับลูก ทำงานกลางคืนนอนกลางวันเป็นต้น กฎหมายไม่ได้บอกเพียงสิทธิลูกจ้าง หรือแรงงาน แต่นายจ้างก็มีสิทธิตามกฎหมายด้วย จึงจำเป็นต้องเรียนรู้ ทำอย่างไรที่จะมีการรวมกลุ่ม สร้างเครือข่ายให้มีอำนาจต่อรองทั้งระดับประเทศ ระดับสากล ซึ่งตอนนี้ระหว่างประเทศแรงงานมีการรวมตัวกันเพื่อให้มีการกำหนดกฎบัติต่างๆในการดูแลแรงงาน ซึ่งมีอนุสัญญา กฎบัติต่างๆที่ต้องให้รัฐในประเทศอาเซียน หรือทั่วโลกรับรองให้สัตยาบัญเพื่อการคุ้มครองสิทธิแรงงาน แต่ว่าก็มีหลายฉบับที่รัฐไทยยังไม่ได้มีการรับรอง ซึ่งก็ขึ้นอยู่กับอำนาจต่อรองของผู้ใช้แรงงาน

หากต้องมองสหภาพแรงงานสระบุรีว่า เราจะมีการเรียกร้องต่อรองสิทธิสวัสดิการอย่างไร มีการสร้างสร้างความเป็นเอกภาพในเมืองสระบุรี และสหภาพแรงงานเป็นกลไกอันหนึ่งในการสร้างอำนาจต่อรองด้านต่างๆอย่างไร ต้องร่วมกันจับมือกันทั้งในส่วนหอการค้าสหภาพแรงงาน ซึ่งในส่วนนักศึกษาวันนี้ต้องคิดว่าจะไปอยู่ในอุตสาหกรรมที่มีความเป็นธรรมด้านสิทธิสวัสดิการ ดูจากตัวอย่างของประวัติศาสตร์แรงงาน เมื่อเรียนรู้กฎหมาย สิทธิสวัสดิการเป็นสิทธิพื้นฐานที่ต้องมี อย่ากลัวการต่อรองเรียกร้องเพราะเราเรียกร้องต่อรองกับพ่อ แม่มาตลอด ทั้งค่าอาหาร ค่าเล่าเรียน อุปกรณืต่างๆรวมถึงปัจจุบันคือมือถือ ก็เรียกร้องตลอด เยาวชนคนงานเป็นกำลังหลักในอนาคตในการทำงาน และขบวนการแรงงานในอนาคต

แนวคิดภาคประชาชนกับแนวทางการทำงานเชื่อมเครือข่ายกับสหภาพแรงงาน

นายตี๋ ตรัยรัตนแสงมณี ประธานสหกรณ์บริการสินค้าเพื่อสุขภาพสระบุรี จำกัด กล่าวว่า ในภาพที่ภาคประชาชนเห็นคือว่าสหภาพแรงงานชุมนุมเผา ปิดถนน แต่ตอนนี้ภาพที่เห็นคือบริษัทผิดทิ้งคนงาน การต่อสู้ของภาคประชาชนเองที่หนองแซงก็มีการคัดค้านโรงไฟฟ้า ซึ่งมีการชุมนุมปิดถนน โดนคดีเหมือนกัน การต่อสู้จึงต้องมีการรวมตัว มองว่าการรวมตัวมีความสำคัญในการต่อสู้เช่นกัน การที่มาทำงานด้านสหกรณ์เพื่อดูแลด้านสวัสดิการ ซึ่งเป็นการมุ่งเน้นด้านสุขภาพ สหกรณ์ร้านค้า หรือสหกรณ์ออมทรัพย์อื่นๆก็มีอุดมการณ์ ด้วยเช่นเดียวกับสหภาพแรงงาน ประเทศไทยเมื่อจะมีการปฏิรูปก็ต้องมีอุดมการณ์ ซึ่งเห็นการจัดแสดงประวัติศาสตร์แรงงานก็จะเห็นเรื่องปฏิวัติรัฐประหารกันหลายครั้ง เพื่อสร้างระบบประชาธิปไตย ซึ่งตอนนี้ก็เป็นเช่นนั้นแต่จะเป็นเช่นเดิมเหมือนอดีตหรือไม่

การรวมตัวเป็นเรื่องสำคัญ หากว่ามีการรวมตัวกันก็จะมีพลัง ไม่ใช่คิดว่าแกไปฉันได้ด้วยอันนี้ไม่ถูกต้องไม่ได้สร้างความเข้มแข็งให้กับอวค์กรหากขาดความร่วมมือกัน โดยเฉพาะภาคเกษตรกร ก็จะคิดเช่นนั้น ภาคแรงงานก็เป็นแบบเดียวกัน นักศึกษาก็ต้องเข้าใจประด็นกฎหมายแรงงานด้วยเพื่อให้รู้ว่าเมื่อเข้าสู่โรงงานจะมีกฎหมายอะไรที่เกี่ยวข้องบ้าง เป็นการเรียนรุ้ด้านสิทธิก่อนเข้าสู่การใช้ชิวิตในโรงงานซึ่งถือเป็นความสำคัญ และสหกรณ์ออมทรัพย์ หรือสหกรณ์ร้านค้า ในอนาคตที่จะทำงานด้วย

ทั้งนี้ การรวมตัวเป็นสหกรณ์ การเป็นสมาชิกก็เพื่อช่วยเหลือกัน การที่อุดหนุนสินค้าในร้านสหกรณ์ด้ย เพราะเป็นองค์กรของเรา การเติบโตไปข้างหน้าในอนาคตก็ต้องรู้ว่าจะต้องไปพบเจออะไรบ้างในโลกกว้าง การรวมตัวกันของแรงงาน หรือประชาชน ต้องเข้มแข็งเพราะอาจโดนแทรกแซงจากหลายภาคส่วนทั้งรัฐ และทุน การสร้างอำนาจการต่อรองต้องสร้างศักยภาพให้มีความเข้มแข็ง

นายทนงศักดิ์ สมนิยมไทย เลขาหอการค้าจังหวัดสระบุรี กล่าวว่า หอการค้าก็มีการรวมตัวกัน เพื่อดูแลจังหวัดสระบุรี เพราะเราคือคนสระบุรี ซึ่งมาวันหนึ่งมีการพูดถึงเรื่องผังเมืองพื้นที่สระบุรี 2.2 ล้านไร่ จำเป็นต้องมีผังเมือง ซึ่งหอการค้าต้องเข้าไปแสดงความคิดเห็น อดีตไม่มีการกำหนด โรงไฟฟ้าไปตั้งในพื้นที่เกษตร โรงงานขยะไปตั้งในแหล่งน้ำก็ได้ แต่เมื่อมีการกำหนดเรื่องผังเมืองทำให้จัดการเรื่องพื้นที่อุตสาหกรรม มกราคม 2555 ตอนนั้นไม่เห็นความสำคัญเลย แต่ตอนนี้ถือว่าเป็นผังเมืองเพื่อความยั่งยืน มีการกำหนดพื้นที่เก่าตร 2 ล้านไร่ ดีแต่กลับมีการทบทวน และมีการเรียกร้องผังเมืองใหม่ โดยให้เปิดเป็นอุตสาหกรรม 90 เปอร์เซนต์ ล้านกว่าไร่เปิดได้ 200 อุตสาหกรรม ซึ่งเท่ากับเปิดได้ร้อยเปอร์เซนต์ การที่อุตสาหกรรมต้องการเปิดโรงงานในพื้นที่เกษตรก็เพื่อการจัดการง่ายด้านสิ่งแวดล้อมไม่ต้องดูแลมาก พื้นที่ราคาถูก หอการค้ามีการแสดงความเห็นว่าไม่เอาผังเมืองนี้เพราะต้องการที่จะปกป้องพื้นที่เกษตรด้านสิ่งแวดล้อม เขาให้แค่ตั้งข้อสังเกตุ ซึ่งหอการค้าเลยไปพบกับสหภาพแรงงาน เมื่อพูดคุยกันถึงประเด็นสิ่งแวดล้อมไม่ใช่เรื่องค่าจ้าง สวัสดิการ ซึ่งก็มาคุยกันเรื่องผังเมือง สหภาพแรงงาน ได้เดินขบวนแม้ว่า จะอยู่ในช่วงของการัฐประหาร เพื่อปกป้องผังเมืองให้เมืองสระบุรีน่าอยู่ ตอนนี้คนที่เสนอผังเมืองถอยการเสนอผังเมือง และทำให้เมืองสระบุรีน่าอยู่ ซึ่งสร้างความประทับใจให้กับทางหอการค้า เพื่อสร้างเมืองน่าอยู่ วันนี้เขาอาจถอยแต่ก็ต้องจับตาดูด้วยกันว่าเขาจะนำมาพิจารณาเมื่อไร อยากให้นักศึกษาเข้าใจหากไม่มีสหภาพแรงงานบ้านเราก็ไม่น่าอยู่อย่างนี้ ภาพของสหภาพแรงงานหลายพื้นที่อาจมองเพียงเรื่องสวัสดิการ แต่ที่นี่มองพ้นมาถึงสิ่งแวดล้อมและผังเมืองด้วย

คิดว่า อยากฝากให้นิสิตนักศึกษาไปทำงานในโรงงานที่มีสหภาพแรงงานโดยเฉพาะสระบุรี สหภาพแรงงานทำหน้าที่ดูแลสิ่งแวดบ้อมด้วย ในส่วนของหอการค้า สระบุรีจะมีหน้าตาอย่างไร ซึ่งไม่อยากให้เมืองสระบุรีเร่งเป็นอุตสาหกรรมเต็มตัว หอการค้าอย่างให้สระบุรีเป็นเมืองน่าอยู่ สระบุรีเป็นเมืองเศรษฐกิจอันดับ 10 และเป็นครัวสุขภาพ เป็นแหล่งผลิตอาหารปลอดสาร เป็นเกษตรปลอดภัย เป็นแหล่งท่องเที่ยวด้านสุขภาพไปเช้าเย็นกลับได้ คนกรุงเทพฯมาชาร์ตพลังได้ อยากให้อุตสาหกรรมการเกษตรไม่มีมลภาวะ อุตสาหกรรมรถยนต์ ส่งออก แต่อุตสาหกรรมเกษตรมีการแปลงรูปได้ ทำให้ภาคเกษตรแข็งแรงมากขึ้นอย่างทำโรงงานอุตสาหกรรมใหญ่เกินไป อุตสาหกรรมเกษตรได้กับคนไทย ได้กลับคนสระบุรี รัฐมากำหนดสระบุรีให้เป็นอุตสาหกรรม คนสระบุรีต้องแสดงความเห็น ความต้องการ อนาคตสระบุรีเราต้องกำหนดเองไม่ใช่ให้ใครมากำหนด

ทั้งนี้ในการจัดงานยังมีนิทรรศการภาพรวมประวัติศาสตร์แรงงาน และประวัติศาสตร์แรงงานในพื้นที่สระบุรีจัดแสดงอีกด้วย

นักสื่อสารแรงงาน รายงาน